Bodemfuncties
Hier vind je alle functies die zijn opgenomen in het OBI-rekenhart
Deze functies laten samen zien hoe gezond de bodem is. Ze helpen om betere keuzes te maken voor opbrengst, duurzaamheid en bodemkwaliteit.
Chemie & nutriënten
- N-levering (stikstof)
Hoeveel stikstof de bodem geeft aan planten. Dit is belangrijk voor groei en bladontwikkeling. - S-levering (zwavel)
Zwavel helpt bij de vorming van eiwitten in planten. - K-beschikbaarheid (kalium)
Kalium zorgt voor sterke planten en helpt bij droogte. - P-beschikbaarheid (fosfaat)
Fosfaat is belangrijk voor wortels en energie in de plant. - Mg-beschikbaarheid (magnesium)
Nodig voor bladgroen (fotosynthese). - Cu- en Zn-beschikbaarheid (koper en zink)
Kleine hoeveelheden, maar belangrijk voor gezonde groei. - pH (zuurgraad)
Geeft aan hoe zuur of basisch de bodem is. Dit bepaalt of planten voedingsstoffen kunnen opnemen. - Kationbuffering
Het vermogen van de bodem om voedingsstoffen vast te houden en niet snel uit te spoelen.
Structuur & water
Deze functies gaan over hoe de bodem is opgebouwd en hoe water zich gedraagt.
- Verkruimelbaarheid
Hoe makkelijk de bodem in kleine kruimels uit elkaar valt. Goed voor wortels en water. - Verslempingsgevoeligheid
Kans dat de bodem dichtslibt bij regen. - Stuifgevoeligheid
Hoe snel de bodem wegwaait bij droogte en wind. - Ondergrondverdichting
Of de diepere bodemlaag te hard is, waardoor wortels moeilijk groeien. - Aggregaatstabiliteit
Hoe goed bodemdeeltjes aan elkaar blijven zitten. Belangrijk bij regen. - Waterbeschikbaarheid
Hoeveel water de bodem kan vasthouden voor planten. - Droogte- en natschade
Hoe gevoelig de bodem is voor te droog of te nat weer. - Bodem-conditie-score
Een visuele beoordeling van de bodem (structuur en wortels) op basis van 7 metingen.
Bodembiologie
Dit gaat over leven in de bodem. Dit leven zorgt voor een gezonde en sterke bodem.
- Bodemweerbaarheid
Hoe goed de bodem ziekten en plagen kan tegenhouden. - Microbiële activiteit
Hoe actief bacteriën en schimmels zijn. Zij helpen bij het vrijmaken van voedingsstoffen. - Wormen
Regenwormen maken gangen en verbeteren de bodemstructuur. - Nematoden (aaltjes)
Kleine diertjes die iets zeggen over de balans in het bodemleven.
Bodembeheer
Dit gaat over wat je zelf doet met de bodem.
- EOS-balans (organische stof)
Of er genoeg organische stof wordt aangevoerd en behouden. - Inzet label Duurzaam
Gebruik van duurzame maatregelen en keuzes op het bedrijf. - Bodembeheer
Hoe je omgaat met de bodem, zoals:- afwisseling van gewassen (bouwplan)
- leeftijd van grasland
- gebruik van rust- en vanggewassen
- drainage
- voorkomen van verdichting
De Open Bodem Index (OBI) is gebaseerd op wetenschappelijke kennis over de bodem. Onderzoekers werken samen om betrouwbare informatie te verzamelen over de bodem. De basis van OBI wordt gevormd door een omvangrijk, wetenschappelijk onderbouwd rekenhart. In dit rekenhart zijn tientallen bodemfuncties opgenomen en niet, zoals meestal het geval is: niveaus.
OBI wordt gevoed door een grondmonster, genomen door de bekende agrarische laboratoria, bijvoorbeeld de BemestingWijzer. Openbare databronnen, zoals grondwatertrappen en bodemsoortinformatie, vormen de basis van het rekenhart. Je eigen grondmonster wordt daarnaast gelegd.
Ecosysteemdienst Gewasproductie – Bodemchemie
| OBI indicator | Omschrijving |
|---|---|
| pH buffering | De zuurgraad van de bodem, waarmee de beschikbaarheid van nutriënten wordt beïnvloedt als ook de ziektewerendheid van de bodem. |
| N-leverend vermogen | De capaciteit van de bodem om stikstof vrij te maken voor gewasopname via mineralisatie. |
| Fosfaatbuffering | De capaciteit van de bodem om fosfaat te leveren voor gewasopname. |
| Kaliumbuffering | De capaciteit van de bodem om kalium te leveren voor gewasopname. |
| Magnesiumbuffering | De capaciteit van de bodem om magnesium te leveren voor gewasopname. |
| S-leverend vermogen | De capaciteit van de bodem om zwavel te leveren voor gewasopname. |
| Zn-beschikbaarheid | De capaciteit van de bodem om zink te leveren voor gewasopname. |
| Cu-beschikbaarheid | De capaciteit van de bodem om koper te leveren voor gewasopname. |
| Kationenbuffering | De capaciteit van een bodem om kationen vast te houden en te bufferen. |
Ecosysteemdienst Gewasproductie – Bodemfysica
| OBI indicator | Omschrijving |
|---|---|
| Waterbuffering | De hoeveelheid water die in de bovenste 30 cm van het bodemprofiel beschikbaar is (of kan zijn) om gewasgroei te faciliteren. |
| Droogte- en natschade | De gevoeligheid van een perceel voor droogte dan wel wateroverlast, uitgedrukt als derving in economische opbrengst vergeleken met een ideale bodemtype-GT-combinatie (zandgrond met GT IV). |
| Aggregaatstabiliteit | De weerstand van de bodem tegen het uiteenvallen van bodemdeeltjes. |
| Verkruimelbaarheid | Het gemak (benodigde energie) waarmee de grond kan worden gebroken en geschikt is voor grondbewerking. |
| Stuifgevoeligheid | Stuifgevoeligheid geeft aan of de bodem gevoelig is voor verstuiving en verlies aan waardevolle grond (winderosie). |
| Bewerkbaarheid | Het aantal bewerkbare dagen. |
| Bewortelbaarheid | De bewortelbare diepte van het bodemprofiel. |
| Verdichting | Risico op aanwezigheid van ondergrondverdichting. |
| Verslemping | Verslempingsgevoeligheid: de gevoeligheid van bodems voor verslemping aan de oppervlakte. |
Ecosysteemdienst Gewasproductie – Bodembiologie
| OBI indicator | Omschrijving |
|---|---|
| Wormen Plantparasitaire aaltjes | De aantallen, diversiteit en biomassa van wormen in de bodem. De aanwezigheid van plantparasitaire aaltjes die de gewasproductie kunnen belemmeren. |
| Ziektewerendheid | Het natuurlijke vermogen van de bodem om ziekten en plagen te onderdrukken en of te weerstaan. |
| Microbiële activiteit | Het mineraliserend vermogen van het bodemleven en de totale microbiële biomassa in een bodem. |
Ecosysteemdienst waterkwantiteit en waterkwaliteit
| OBI indicator | Omschrijving |
|---|---|
| Nitraatuitspoeling naar grondwater | De capaciteit van een bodem om stikstof vast te houden of te verplaatsen (te bufferen) en daarmee stikstofuitspoeling naar het grondwater te verminderen. |
| Nitraatuitspoeling naar oppervlaktewater | De capaciteit van een bodem om stikstof vast te houden of te verplaatsen (te bufferen) en daarmee stikstofuitspoeling naar het oppervlaktewater te verminderen. |
Ecosysteemdienst klimaatmitigatie
| OBI indicator | Omschrijving |
|---|---|
| OS-balans | De totale aanvoer van koolstof naar de bodem. |
Bodembeheer
| OBI indicator | Omschrijving |
|---|---|
| Bodembeheer | Bijdrage van het bodembeheer aan verschillende ecosysteemdiensten. |
| Bodemconditiescore | Optioneel de mogelijkheid om een visuele bodemkwaliteitsbeoordeling te doen en daarmee de interpretatie en beoordeling van bodem fysische functies aan te passen. |
