Het Rijksvastgoedbedrijf beheert ruim 42.000 hectare agrarische grond. Om duurzaam bodembeheer beter te kunnen monitoren en stimuleren, zet de organisatie de Open bodemindex (OBI) in. Senior adviseur bij het team Gronden van het Rijksvastgoedbedrijf, Michiel van Rijckevorsel, legt waarom inzicht in bodemkwaliteit steeds belangrijker wordt voor de organisatie en welke rol de OBI daarbij speelt.
Waarom is bodemkwaliteit zo belangrijk voor het Rijksvastgoedbedrijf?
“Voor ons is bodemkwaliteit onlosmakelijk verbonden met goed portefeuillebeheer. We beheren een omvangrijke agrarische grondportefeuille en een gezonde bodem zorgt ervoor dat de landbouwgrond ook op de lange termijn productief en waardevol blijft.
Daarnaast draagt duurzaam bodembeheer bij aan belangrijke maatschappelijke opgaven, zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en het verminderen van de uitspoeling van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen. Die combinatie van economisch én maatschappelijk belang maakt bodemkwaliteit voor ons een belangrijk thema.”
Waarom zijn jullie met de Open bodemindex gaan werken?
“Duurzaam bodembeheer staat bij het Rijksvastgoedbedrijf hoog op de agenda. Maar voordat je kunt verbeteren, moet je eerst weten waar je staat. Voor een groot deel van onze regulier verpachte gronden voeren we zelf geen periodieke bodemonderzoeken uit. We zochten daarom naar een instrument dat ons inzicht geeft in de bodemkwaliteit van de hele portefeuille. De Open bodemindex bleek daarvoor een goede oplossing.”
Hoe zetten jullie OBI nu in?
“Begin 2025 hebben we een eerste rapportage ontvangen van onze volledige agrarische grondportefeuille. Die willen we periodiek laten herhalen, zodat we ontwikkelingen in de tijd kunnen volgen. Wanneer bepaalde bodemindicatoren veranderen, kunnen we onderzoeken wat daarvan de oorzaak is en – bij achteruitgang van bodemindicatoren – welke maatregelen mogelijk zijn. Zo helpt OBI ons om trends zichtbaar te maken.”
Wat maakt OBI voor jullie waardevol?
“Het grote voordeel is dat de OBI-tool in één overzicht een beeld geeft van de bodemkwaliteit van onze volledige portefeuille. Dat is praktisch onhaalbaar met alleen losse perceel analyses.
We kijken daarbij niet naar één indicator, maar naar het totaalbeeld. Juist de samenhang tussen de verschillende bodemindicatoren vertelt iets over de kwaliteit van een bodem. Als één of meerdere indicatoren opvallend laag scoren, kan dat aanleiding zijn om gericht aanvullend onderzoek te doen.”
Gebruiken jullie OBI ook al in gesprekken met pachters?
“Nog niet, maar dat is wel onze ambitie, daarvoor is ook een verdere doorontwikkeling van de OBI gewenst. We zien OBI vooral als een extra gespreksinstrument. In de toekomst willen we onze rentmeesters de mogelijkheid geven om perceelrapportages te gebruiken tijdens gesprekken met pachters over duurzaam bodembeheer.
Daarvoor is het wel belangrijk dat er steeds meer informatie op perceelsniveau beschikbaar komt en dat dit op verschillende niveaus makkelijk toegankelijk is. Hoe completer de data, hoe waardevoller de inzichten. En het betekent ook iets voor de capaciteit. We hopen in de toekomst meer rentmeesters ter beschikking te hebben.”
Wat heeft jullie het meest verrast?
“De eerste rapportage over onze portefeuille gaf een veel completer beeld dan we vooraf hadden verwacht. We kregen niet alleen inzicht in de productiviteit van de bodem, maar ook in ecosysteemdiensten zoals koolstofvastlegging, bodembiodiversiteit en de nutriëntenkringloop. Daarnaast viel op hoe snel de OBI-tool deze inzichten toegankelijk maakt.”
Hoe zien jullie de toekomst van OBI?
“Wij verwachten dat bodemwaardering de komende jaren een steeds grotere rol gaat spelen in gebiedsontwikkeling en beheer. Dat vraagt wel om meer en betere bodeminformatie op perceelsniveau. En daarmee stijgt de waarde van het instrument.”
Welke boodschap wil je andere organisaties meegeven?
“Sluit je aan. Hoe meer bodeminformatie beschikbaar komt, hoe beter we samen inzicht krijgen in de kwaliteit van onze bodems. Dat helpt niet alleen individuele organisaties, maar draagt ook bij aan een duurzamer beheer van landbouwgronden in Nederland.”
Als OBI-gebruiker worden je data volledig beschermd. Alleen de gebruiker heeft inzicht in zijn gegevens. Je bepaalt zelf of je deze wilt delen met anderen.